Hàng chục triệu người Việt Nam bị loãng xương khi về già, chỉ có một phần nhỏ trong số đó được chuẩn đoán phát hiện bệnh. Đừng quá lo lắng, tuổi già không phải đồng nghĩa với xương yếu và dễ gãy, nếu biết sớm phòng ngừa và điều trị.

Một căn bệnh “im lặng”

Rất nhiều phụ nữ và nam giới không biết mình đã  loãng xương: Đó là một căn bệnh phát hiện bí mật, không đau đớn… Không có dấu hiệu gì đặc biệt và rồi một ngày, bạn bị ngã nhẹ – thậm chí không ngã – và xương gãy. Cổ tay là bộ phận bị ảnh hưởng đầu tiên khoảng 55 tuổi, sau đó là cột sống khoảng năm 65 tuổi và muộn hơn một chút khoảng 70 tuổi là xương đùi.

Bệnh loãng xương không phải là “định mệnh”

Căn bệnh với xương yếu ớt

Xương không phải là một chất trơ ì: nó đổi mới thường xuyên. Khi sự cân bằng giữa sự phá hủy và đổi mới bị phá vỡ, xương trở nên xốp dẫn đến yếu ớt. Đó là lý do tại sao tất cả những trường hợp gãy xương sau một cú ngã nhẹ là dấu hiệu báo động cần đi khám. Nếu loãng xương không được điều trị thì sẽ nặng thêm theo thời gian và gẫy xương liên tiếp có thể xảy ra.

Trường hợp đặc biệt là gãy các đốt sống mà người ta thường gọi là lún cột sống hay gãy lún. Một vài trường hợp gây ra những cơn đau dữ dội xuất hiện đột ngột (sau một cú ngã, cố gắng nâng vật nặng), những trường hợp khác khó nhận biết hơn và có thể lẫn với một chứng đau lưng thông thường.

Phụ nữ mắc  bệnh nhiều hơn nam giới

Mãn kinh là thời kỳ then chốt của bệnh loãng xương. Trên thực tế, ở giai đoạn này của cuộc đời, tỉ lệ oestrogen sụt xuống, thuận lợi cho quá trình phá hủy xương hơn là tái tạo. Tuy nhiên, đàn ông cũng có thể mắc bệnh. Một phần ba trường hợp gãy xương do loãng xương là ở đàn ông.

Hiện tượng loãng xương ở nam giới liên quan đến quá trình lão hóa, giảm dần các hooc môn nam tính (androgen) hoặc là bệnh thứ phát từ một căn bênh khác (bệnh gan-tiêu hóa, bệnh nghiện rượu) hay các điều trị (điều trị hooc môn do ung thư tuyến tiền liệt, điều trị kéo dài corticoid). Ở nam giới, hơn một nửa trường hợp không tìm thấy nguyên nhân.

Bạn có nằm trong diện nguy cơ?

Ở mọi độ tuổi, hãy giữ xương luôn khỏe mạnh. Bằng cách nào? Trong cuộc sống hằng ngày, chỉ cần tuân thủ một vài nguyên tắc đơn giản sau:

Không để thiếu canxi: Vô ích khi ăn đến mười cốc sữa chua một ngày để mang lại canxi, bởi canxi không thể điều trị loãng xương. Nguồn cung cấp 900mg canxi/ngày (có thể đến 1.200mg/ngày vào một số giai đoạn trong cuộc đời) có đủ ở trong một chế độ dinh dưỡng cân bằng.

Loãng xương ở người già và một căn bệnh khoa nhi: Khung xương của người lớn được hình thành trong tuổi thơ và tuổi vị thành niên, giai đoạn cần cung cấp đủ canxi vitamin D và nguyên tắc sống đúng. Đó là: ưu tiên dùng các loại sữa tách bơ và thực phẩm ít mỡ. Uống 1,5 lít nước mỗi ngày (tốt nhất là nước khoáng). Ăn đủ các loại rau, củ (mùi tây, cải xoong…), trái cây (quả vải, mơ…) và hạt khô (hạnh nhân, hồ đào…) chứa nhiều canxi nguồn gốc thực vật.

Chế độ dinh dưỡng phòng ngừa

Có một nguồn cung cấp canxi dồi dào, là một chuyện, nhưng tránh để nó thất thoát lại là một chuyện khác. Để làm được điều đó, hãy tránh ăn quá nhiều đồ mặn, nhiều thịt hay uống nhiều cà phê, bởi các thực phẩm này tạo điều kiện cho sự đào thải canxi qua đường tiểu tiện. Cũng vậy, các loại nước sô đa giàu phốt pho ngăn cản quá trình hấp thụ chất khoáng này.

Để giảm chất thoát canxi trong thực phẩm, hãy ăn đủ trái cây và rau củ. Hai loại thực phẩm này, giàu kali và mage, có tác dụng kiềm hóa, hạn chế sự đào thải canxi… Năm loại trái cây và rau củ mỗi ngày sẽ giúp bạn giữ xương khỏe.

Vitamin D không thể thiếu

Loại vitamin này kích thích cơ thể hấp thu canxi giảm đào thải qua nước tiểu. Tìm nó ở đâu? Chính cơ thể bạn, hoặc đúng hơn là da của bạn, sản xuất ra nó. Phơi bàn tay, cánh tay và khuôn mặt dưới ánh nắng mặt trời từ mười đến hai mươi phút mỗi ngày, hai đến ba lần một tuần là đủ mang lại 80% lượng vitamin D cần thiết. Một số loại thực phẩm mang lại nguồn vitamin này: cá béo, lòng đỏ trứng, kem…

Tránh hút thuốc và uống hơn hai đến ba cốc vang mỗi ngày.

Luyện tập thể chất: Tất cả các nghiên cứu đều chứng minh rằng luyện tập thể chất rất tốt cho xương trong suốt cuộc đời; lúc còn nhỏ để có một khung xương dẻo dai, khi mãn kinh để giảm nguy cơ mất xương, lúc về già để có sự cân bằng, mềm dẻo, và nhờ đó giảm nguy cơ bị ngã.

Khi mãn kinh nên ưu  tiên các môn thể thao như đi bộ hay chạy từ 2 đến 3 lần một tuần. Khi có tuổi thì không nên chơi các môn thể thao mạnh. Tốt nhất là đi bộ hàng ngày leo cầu thang làm vườn… Rất nhiều hoạt động để chống lại sự trơ ì.

Đề phòng nguy cơ bị ngã: Bằng cách thay đổi nội thất trong nhà và một số thói quen lúc trẻ. Cẩn thận với dây điện thoại, ghế đẩu, mặt sàn trơn trượt,  các tấm thảm, những đôi dép mòn… Gắn tay vịn để sau khi đi vệ sinh hay tắm rửa dễ dàng đứng dậy, di chuyển hơn. Bật đèn sáng mỗi khi ra khỏi giường ban đêm. Kiểm tra để đảm bảo rằng kính luôn phù hợp với tình trạng mắt của bạn.