Những tên bệnh như trên đôi khi làm cho quí vị bối rối. Đôi khi quí vị tự hỏi: rốt cuộc thì tôi bị bệnh gì? Có người hoảng sợ nghĩ rằng mình bị nhiều bệnh quá, người khác lại cho rằng chẳng qua đó là những cách gọi khác nhau của một bệnh.

Khi quí vị bị đau từ thắt lưng lan xuống mông, xuống chân thì thường là quí vị bị Đau thần kinh tọa. Dây thần kinh tọa (còn gọi là dây thần kinh ngồi) là dây thần kinh to nhất của cơ thể, nó được các rễ thần kinh của vùng thắt lưng hợp lại mà thành và sau đó chạy dọc theo mặt sau mông, đùi xuống chân.

Thoái hóa cột sống - Gai cột sống - Đau thần kinh tọa hay thoát vị đĩa đệm

Đau thần kinh tọa thường do thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng gây ra, thường kèm theo tê, yếu chân hoặc teo cơ… Tuy nhiên, đau thần kinh tọa còn có thể do nhiều nguyên nhân khác như hẹp ống sống, viêm khớp cột sống, viêm đĩa đệm, viêm thần kinh tọa, u thần kinh tọa… Khi bao xơ bị rách, nhân nhầy bên trong sẽ thoát ra ngoài, tạo thành một khối gọi là khối thoát vị (hình 4). Nếu khối thoát vị đè vào rễ thần kinh sẽ gây ra các hiện tượng như đau, tê, yếu liệt… Khi thoát vị ở vùng thắt lưng, các rễ tạo thành thần kinh tọa bị chèn ép và gây ra đau thần kinh tọa. Còn khi thoát vị nằm ở vùng cổ thì có thể gây ra đau cổ, vai, hoặc gây ra đau, tê hoặc yếu liệt tay chân. Nếu thoát vị ở vùng ngực thì chứng đau thần kinh liên sườn là triệu chứng có thể gặp. Các đĩa đệm ở vùng cổ và vùng thắt lưng hay bị thoát vị nhất.

Khi khối thoát vị lồi ra, nó kéo theo màng xương cạnh nó và lâu ngày xương sẽ mọc ra theo tạo thành những vành xương mà trên phim X-quang người ta nhìn thấy như những cái gai nhọn nên gọi là “gai” cột sống. Nếu khối thoát vị đĩa đệm gây đau hoặc tê hay yếu liệt, quí vị thường đi khám bệnh và các bác sĩ đã giải quyết nó trước khi cái “gai” hình thành. Các khối thoát vị không gây ra triệu chứng gì (thường thì do chúng không gây chèn ép vào thần kinh) mới có đủ thời gian để tạo ra những cái “gai”. Cho nên quí vị chớ vội hoảng sợ khi biết mình có “gai” cột sống. Chỉ có rất ít những cái “gai” cần phải “nhổ” bỏ. Ngoài các “gai” xương xuất phát từ thân đốt sống ra, thoái hóa còn có thể làm cho các bộ phận khác của cột sống như khớp, dây chằng… trở nên sần sùi, phình to ra và chèn vào các rễ thần kinh, hoặc chèn vào các bộ phận khác của cột sống gây ra đau lưng hoặc đau cổ. Khi nhận được chẩn đoán “thoái hóa cột sống”, quí vị đừng lo lắng quá, mặc dù có thể hơi buồn khi biết rằng mình đang già đi. Nhân đây xin lưu ý một điều, mấu gai là tên gọi một bộ phận của cột sống, không liên quan gì đến cái “gai” mà chúng ta đang nói đến, tương tự, tật gai đôi cột sống là do mấu gai này bị chẻ làm hai chứ cũng không liên quan gì đến cái “gai” kia cả.

Như vậy, thoái hóa cột sống là yếu tố chính gây ra thoát vị đĩa đệm, từ đó sinh ra “gai” cột sống, đau thần kinh tọa. Thoái hóa cột sống còn có thể  gây ra đau lưng, đau cổ hoặc gây ra đau thần kinh tọa mà không cần phải có thoát vị đĩa đệm. Ngoài ra, thoái hóa cột sống còn là nguyên nhân của một số bệnh khác nữa, tất cả những bệnh này được gọi chung là bệnh lí thoái hóa của cột sống.