Trẻ em dễ bị trật khớp vai tái hồi

P.H.T., 18 tuổi, mê chơi đá bóng, bóng chuyền và bóng rổ. Năm 16 tuổi trong một trận đá bóng em bị trật khớp vai và đã được nắn trật, cố định tay.

Những năm sau đó em không thể chơi các môn thể thao vung tay quá đầu hay động tác dạng vai và xoay ngoài vì khớp vai lại bị “sút” ra. Em đã bị trật khớp vai 3-4 lần trong vòng hai năm. Bệnh nhân được khám và phẫu thuật nội soi khâu lại sụn viền bao khớp.

Trật khớp vai hay sai khớp vai là tình trạng chỏm xương cánh tay không còn tiếp xúc với ổ chảo cánh tay sau một chấn thương. Trật khớp vai hay sai khớp vai tái hồi là tình trạng trật khớp vai lặp đi lặp lại dưới tác động của một lực chấn thương nhẹ khi vai ở một vị trí nào đó, thường nhất là vai ở vị trí dạng và xoay ngoài.

Trẻ em dễ bị trật khớp vai tái hồi

Khớp vai là khớp có tầm vận động lớn nhất trong cơ thể, do vậy được giữ vững bởi các yếu tố sụn viền (làm ổ chảo sâu hơn giống như cái tô thay vì phẳng như cái đĩa), các dây chằng bao khớp và cơ xung quanh khớp vai hơn là do chính bản thân cấu trúc xương. Thông thường ở người lớn, tuổi càng lớn thì nguy cơ gãy xương cao hơn trật khớp do lúc đó cấu trúc xương yếu hơn dây chằng.

Trái bóng trên đĩa

Ngược lại ở trẻ em cấu trúc xương tương đối chắc hơn dây chằng nên với một chấn thương tương tự, nguy cơ trật khớp vai cao hơn. Mặt khác, ở trẻ em phần sụn viền bám vào xương ổ chảo là điểm yếu nên khi trật khớp vai sụn viền hay bị bong tróc ra khỏi ổ chảo. Trong trật khớp vai ra trước (chiếm đa số trường hợp), phần sụn viền phía trước sẽ bị bong tróc ra và sẽ lành ở một vị trí không bình thường khiến ổ chảo cánh tay trở nên nông hơn. Như vậy khớp vai dễ bị trật hơn ở những lần sau, giống như trái bóng đặt trên cái đĩa sẽ dễ lọt ra ngoài hơn là đặt trong cái tô.

Nếu tỉ lệ trật khớp vai tái hồi sau lần trật đầu tiên ở người lớn chừng 40% thì tỉ lệ này ở trẻ em dưới 18 tuổi hơn 80%. Nguyên nhân là do phần lớn sụn viền bong tróc ra khỏi ổ chảo và không lành lại được ở vị trí bình thường.

Thời xưa, khi các trật khớp vai tái hồi được mổ mở bằng nhiều phương pháp như làm nút chặn xương, khâu tăng cường bao khớp và cơ…, các thầy thuốc chọn phương pháp điều trị cho lần trật đầu tiên ở trẻ em là nắn trật, chờ lành sụn viền và xem có bị trật lại hay không.

Đầu những năm 2000 khi nội soi khớp vai phát triển mạnh với các dụng cụ hỗ trợ, các trường hợp trật khớp vai tái hồi đã được chuyển sang mổ nội soi để sửa chữa lại các tổn thương với tỉ lệ thành công 80% hay 90% tùy tác giả. Vì tính chất an toàn cũng như ít tàn phá mô mềm của phương pháp nội soi mà nhiều phẫu thuật viên đã đặt vấn đề nội soi khâu lại sụn viền cho những trường hợp trật khớp vai lần đầu ở trẻ em.

Mổ sớm

Hội nghị chấn thương thể thao do Liên đoàn Y học thể thao thế giới tổ chức ở Hong Kong đã khuyên nên làm nội soi khớp vai sửa chữa các thương tổn do trật khớp vai lần đầu ở bệnh nhân dưới 18 tuổi. Mặt khác nếu để tình trạng trật khớp vai xảy ra nhiều lần, sụn viền, xương ổ chảo sẽ bị biến dạng, khi đó phẫu thuật nội soi sẽ trở nên khó khăn cũng như kém hiệu quả hơn. Lúc đó phải dùng đến phương pháp mổ mở làm nút chặn xương.

Tổng kết khoảng 20 trường hợp trật khớp vai tái hồi đã mổ tại Bệnh viện ĐH Y dược bằng phương pháp nội soi cho thấy gần một nửa bệnh nhân có trật khớp vai lần đầu ở tuổi dưới 18 và đã trật tái hồi nhiều lần trong nhiều năm sau đó. Nhưng vì bệnh nhân chỉ bị trật khi làm động tác dang và xoay ngoài khớp vai nên nhiều người bỏ qua và tự hạn chế vận động vai của mình ở tư thế thấp, không dám làm các động tác vung tay quá đầu.

Phẫu thuật sớm các trường hợp trật khớp vai tái hồi sẽ mang lại kết quả tốt hơn so với để quá lâu với số lần trật quá nhiều. Do vậy, các bậc phụ huynh chú ý đi khám và điều trị sớm cho con em nếu đã có tình trạng trật khớp vai ở tuổi dưới 18. Những bệnh nhân bị trật khớp vai tái hồi cũng nên điều trị sớm để có kết quả tốt hơn.




Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *